ಇರಾನ್‌ -ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯ ವಿಶೇಷತೆ ಏನು ಗೊತ್ತೇ ?

ಟೆಹರಾನ್‌ : ಕಳೆದ ಫೆಬ್ರುವರಿ 28 ರಂದು ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವ ಇಸ್ರೇಲ್‌, ಅಮೆರಿಕಾ – ಇರಾನ್‌ ನಡುವಿನ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಬಹುವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಹೆಸರು ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯದ್ದು. ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸರಕು ಸಾಗಾಟ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜಲಮಾರ್ಗದ ಸಾಗಾಟ ಅಗ್ಗ ಆಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

ಈಗಾಗಲೇ ಯುದ್ದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ವಸ್ತುಗಳ ದರ ಏರಿಕೆ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ದರ ದಿಢೀರನೇ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ ಗೆ 60 ರೂಪಾಯಿ ದುಬಾರಿ ಆಗಿದೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಓಮನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ತೈಲ ರಫ್ತಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಏಕೈಕ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ನೋಡುವುದಾದ್ರೆ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಓಮನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ನಡುವೆ ಇದೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿ ಸುಮಾರು 55–95 ಕಿಮೀ ಅಗಲವಿದೆ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಿರಿದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಹಡಗುಗಳು ಎರಡು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಫರ್ ವಲಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತೈಲ ಚಾಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ, ಸುಮಾರು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬಳಕೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 20–25% ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ವ್ಯಾಪಾರದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಬೃಹತ್ ಇಂಧನ ಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ, ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಇಂಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಕುವೈತ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಯಿಂದ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೈಲವು ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಂತಹ ಏಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ದೇಶಗಳ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಜಲಸಂಧಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಥಳದಿಂದಾಗಿ, ಇದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್-ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, “ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಯುದ್ಧ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಗಲ್ಫ್ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಭಾರತ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ಪಾಠಗಳೇನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ರೋಚಕ ವಿವರ

ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಇದ್ದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜುಗಳು ಎಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರೂ,

ಈ ಪರ್ಯಾಯಗಳು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುವ ಒಟ್ಟು ತೈಲದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲವು. ಹೀಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಈ ಕಿರಿದಾದ ಕಾರಿಡಾರ್ ಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಹಡಗುಗಳ ನಿರಂತರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ನಡುವೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಅದ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಂಪ್‌ ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿಗೆ ಅಮೇರಿಕ ಸೇನಾ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿ ತೈಲ ಸಾಗಾಟದ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಮಾತಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇರಾನ್‌ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದು ಅಮೇರಿಕ ಹಡಗುಗಳು ಬಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ತಳ ಸೇರಬೇಕಷ್ಟೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ದದ ಆರಂಭದ ನಂತರ ಈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ಕೇವಲ 20 ಹಡಗುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಟ ನಡೆಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಟ ನಡೆಸುವ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಧಾಳಿ ನಡೆದು ಹಡಗು ಮುಳುಗಿದರೆ/ ನಾಶಗೊಂಡರೆ ವಿಮಾ ಹಣ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಮಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ( ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ನೆ , ಬಂದ್‌ , ಗಲಭೆ , ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲೂ ವಿಮಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು ವಿಮೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತವೆ).

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಯುದ್ಧದ ಎಫೆಕ್ಟ್​ : ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಂಡರ್​ಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ಅಭಾವ

ಒಂದು ತೈಲ ಸಾಗಾಟದ ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಹಡಗಿನ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು 800 ರಿಂದ 1000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಇರುತ್ತದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ ಬಾಲ್‌ ಮೈದಾನದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ ನಿಂದ 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ ವರೆಗೂ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಈ ತೈಲ ಮೌಲ್ಯವೂ ಸುಮಾರು 750 ರಿಂದ 1500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಆಗಬಹುದು. ಹಡಗು ಮುಳುಗಿದರೆ ಒಟ್ಟು 2000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟ ಆಗುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್‌ ಕಂಪೆನಿ ವಿಮೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹಡಗು ಸಾಗಾಟಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತು ದರ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಹಡಗಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಶೇಕಡಾ 0.2 ರಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಯುದ್ದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ನ್ನು ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದು ಶೇಕಡಾ 1 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಗಾಟ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಹಡಗು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ.

ಹೊರ್ಮುಜ್‌ ಜಲಸಂಧಿ : ದೇಶಗಳ ಜಲ ಗಡಿಯ ಹಕ್ಕು

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಪ್ರತೀ ದೇಶದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 22 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆ ದೇಶದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್‌ ವಾಟರ್ಸ್‌ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ಭೂಮಿಯಿಂದ 44 ಕಿಳೋಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕದ ವಲಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು , ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ 370 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 22 ಕಿಮೀವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು , 44 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವರೆಗೆ ಬಾಗಶಃ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು 370 ಕಿಮೀ ವರೆಗೆ ಅರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

strait-of hormuz importance iran Israel war global impact