ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ! ಆರ್‌ಬಿಐ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಪತ್ತೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಳೆದ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

2024-25ರಲ್ಲಿ 2.17 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, 2025-26ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2.30 ಲಕ್ಷದತ್ತ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸವಾಲು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

₹500 ನೋಟುಗಳಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ನಕಲಿ ಪ್ರಕರಣ

ಆರ್‌ಬಿಐ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪತ್ತೆಯಾದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 20 ಶೇಕಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ₹500 ನೋಟುಗಳೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ, ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಕರು ಕೂಡ ಇದೇ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪತ್ತೆ

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ಪತ್ತೆಯಾದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.97ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳೇ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಆರ್‌ಬಿಐ ನೇರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಇತರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ವಿವರ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ₹500 ನೋಟಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ

ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹500 ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮಾಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಈ ನೋಟುಗಳು ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯದ 86 ಶೇಕಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಬರಲಿದೆಯೇ?

ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಳಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಆರ್‌ಬಿಐ ಈಗ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಪರಿಚಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.

ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಕಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆ (ಪೈಲಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್) ಆರಂಭಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಾದರಿ

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಆ ದೇಶ, ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.