ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅಸಲಿ ನೋಟೇ? ನಕಲಿ ನೋಟೇ? ಹೀಗೆ ಗುರುತಿಸಿ!

ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

₹500 ನೋಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕಳವಳ

ಆರ್‌ಬಿಐ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು ನಕಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಮೋಸಗಾರರು ಇದೇ ಮುಖಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಂಗಡಿ, ಎಟಿಎಂ ಅಥವಾ ಇತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೇಳೆ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಕೆಲ ಮೂಲಭೂತ ಭದ್ರತಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಸಲಿ ನೋಟು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಮೂರು ಅಂಶ ಗಮನಿಸಿ

1. ಭದ್ರತಾ ದಾರ (Security Thread)

ಪ್ರತಿ ಅಸಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟಿನಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ದಾರ ಇರುತ್ತದೆ. ನೋಟನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಓರೆಯಾಗಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದರ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನೋಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

2. ಗಾಂಧೀಜಿ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್

ನೋಟನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಎದುರು ಹಿಡಿದಾಗ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ನೋಟಿನ ಮೌಲ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು. ಈ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಅಸಲಿ ನೋಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು ಆಗಿದೆ.

3. ನೋಟಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ

ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಸ್ಪರ್ಶ, ಮುದ್ರಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಗುರುತುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಿಂದಲೂ ಮಾಹಿತಿ

ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಅಸಲಿ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ವಿಶೇಷ ಮಾಹಿತಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವಿವರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ನೋಟಿನ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭದ್ರತಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಲೋಗೋ, ಭಾಷಾ ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಇತರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯವಹಾರದ ವೇಳೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಅಸಲಿ ನೋಟಿನ ಭದ್ರತಾ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.