ಚೆಕ್ ಕೊಡುವ ಮುನ್ನ ಎಚ್ಚರ! ಈ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಸಾಧ್ಯ

ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಇನ್ನೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾವತಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊತ್ತವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಚೆಕ್ ವಾಪಸ್ ಬರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹಣ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳಿವೆ.

ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದ ಕೂಡಲೇ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಡೆಯಬೇಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಿಕ ಚೆಕ್ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲು 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತ ಪಾವತಿಸಿದರೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕರಣ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ನೆಗೋಶಿಯೇಬಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 138 ಪ್ರಕಾರ ತಪ್ಪು ಸಾಬೀತಾದರೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಚೆಕ್ ಮೊತ್ತದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದಂಡದ ಅವಕಾಶವೂ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣದ ಮರುಪಾವತಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಮೂಲಕವೇ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಚೆಕ್ ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ನೋಟಿಸ್ ಬಂದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡದೇ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದು ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು.